محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
445
خلد برين ( فارسى )
در لباس اعراب ، خود را بر سر راه آن محرم كعبهء توفيق رسانيده خدمتش را با گرامى خلف و جمعى از رفقا عرضهء تيغ تلف ساختند . و در ايام غيبت وى امير سراج الدين على قمى كه متصدى شغل وزارت خدمتش بود به نيابت وى امور متعلقه به منصب وزارت اعظم را به تقديم مىرسانيد . و بعد از سنوح واقعهء جناب آصفى ، چند سال شهريار بلند اقبال مسند وزارت را از وزير به استقلال خالى گذاشته پايهء قدر احدى را به آن منصب و الا نيفراشت . عاقبت در اواخر ايام حيات مير سيد حسين فراهانى و خواجه جمال الدين على تبريزى را منظور نظر تربيت و به اين منصب ارجمند سربلند فرمود . اما در همان ايام چون اطوار ايشان پسنديدهء خواهش آن حضرت نبود ابواب عزل بر روى روزگار ايشان گشود و بعد از ايشان تا زمان ارتحال آن شهريار ستوده خصال ، ديگرى به آن پايهء و الا صعود ننمود . و از اين تقرير دلپذير به وضوح پيوست كه عارجان معارج اين پايهء و الا در زمان آن حضرت دوازده نفر بوده ابواب نظام و انتظام مهام بر روى خواص و عوام گشودهاند . مستوفيان عظام و مشاهير ارباب مناصب كرام در عهد خجسته و زمان فرخندهء خاقان جنت مكان ، مستوفيان ممالك هفت نفر بودهاند : 1 - مير مسعود گلپايگانى . 2 - خواجه شاه حسين ساروقى . 3 - خواجه غياث الدين على مشهور به غياث كهره كه عاقبت به منصب والاى وزارت سرافراز شد . 4 - خواجه قاسم نطنزى . 5 - خواجه ملك محمد اصفهانى . 6 - مير غياث الدين محمود شهرستانى اصفهانى . 7 - ميرزا شكر الله اصفهانى كه در حين ارتحال خاقان ستوده - خصال مستوفى الممالك به استقلال بود و شرح حال وى بعد از اين